Is jouw kind klaar om afscheid te nemen van de speen?

Een speen kan voor jonge kinderen heel fijn zijn. Hij biedt troost, helpt bij het ontspannen en kan een vertrouwd onderdeel zijn van het slaapritueel. Maar er komt ook een moment waarop het goed is om afscheid te nemen van de speen. De Landelijke Week zonder Speen (21 september t/m 5 oktober 2026) is een mooi moment om daarbij stil te staan. Is jouw kind er klaar voor? En misschien nog belangrijker: ben jij er klaar voor?

Waarom stoppen met de speen belangrijk is

Bij baby's is zuigen een natuurlijke behoefte. Naarmate je kind ouder wordt, neemt die behoefte af. Langdurig gebruik van een speen kan invloed hebben op de ontwikkeling van de mond, het gebit en de spraak.

Mogelijke gevolgen zijn bijvoorbeeld:

• een afwijkende stand van de tanden en kaak;
• een verkeerd slikpatroon;
• onduidelijke spraak, zoals slissen;
• ademen door de mond, wat onder andere kan leiden tot verkoudheden, oorklachten en een grotere kans op gaatjes.

Op tijd beginnen met afbouwen helpt je kind dus bij een gezonde ontwikkeling van de mond en spraak.

Wanneer kun je het beste stoppen met de speen?

Tussen de drie en zes maanden neemt de natuurlijke zuigbehoefte van een baby al flink af. Sommige kinderen kunnen dan al zonder speen. Lukt dat nog niet? Dan kan de periode tussen negen en twaalf maanden een goed moment zijn om opnieuw te proberen. Rond deze leeftijd komen ook de tanden door.

Is je kind inmiddels ouder? Dan geldt: hoe eerder je begint met afbouwen, hoe beter. Dat betekent niet dat de speen van de ene op de andere dag weg moet. Kijk vooral naar wat bij jouw kind en jullie gezin past.

Zo bouw je het speengebruik stap voor stap af

Afscheid nemen van iets vertrouwds kan best spannend zijn. Geef je kind daarom de tijd en pak het stap voor stap aan.

Deze tips kunnen helpen:

• Bouw rustig af. Begin bijvoorbeeld met momenten waarop je kind de speen gemakkelijk kan missen.
• Bewaar de speen alleen voor het slapen. Zo wordt het gebruik gedurende de dag steeds minder.
• Kies een rustige periode. Begin liever niet rond een verhuizing, de start op de opvang of een andere grote verandering.
• Geef complimenten. Laat merken dat je trots bent als het lukt om even zonder speen te zijn.
• Bied iets anders aan. Een knuffel, samen een boekje lezen of een leuke activiteit kan voor afleiding en troost zorgen.
• Stimuleer de mondmotoriek. Laat je kind vanaf ongeveer één jaar bijvoorbeeld uit een open beker drinken.

En als het niet meteen lukt?

Dat is helemaal niet erg. Afscheid nemen van de speen is een grote verandering en iedere poging helpt. Het hoeft niet in één keer perfect te gaan.

Kinderen blijken soms eerder klaar te zijn voor afscheid van de speen dan hun ouders. Misschien herken je het wel: de speen is ook voor jou een handig hulpmiddel geworden wanneer je kind moe, verdrietig of onrustig is. Bedenk dan dat jij je kind ook op allerlei andere manieren troost en een veilig gevoel geeft.

Kies daarom een moment waarop je zelf voldoende ruimte hebt en zo uitgerust mogelijk bent. Zoek samen uit wat jouw kind helpt als de speen er niet meer is. Een extra knuffel, een liedje voor het slapen of even samen zitten kan een nieuw vertrouwd ritueel worden.

En houd vol: de meeste kinderen wennen binnen enkele dagen aan de nieuwe situatie.

Samen afscheid nemen van de speen

De Landelijke Week zonder Speen is een mooie aanleiding om te kijken naar het speengebruik van jouw kind. Misschien is dit hét moment om te beginnen met afbouwen. Maak er geen strijd van, maar een positieve stap die jullie samen zetten.

Heb je vragen over het speengebruik van je kind, de ontwikkeling van de mondmotoriek of de spraak? De logopedisten van 1801 denken graag met je mee. Neem gerust contact met ons op.