Hoe Nick Riské onderwijs flexibeler wilde maken - en dat nu dagelijks doet

Toen Nick Riské enkele jaren geleden deelnam aan de LC-leergang Onderwijskundig Leiderschap, werkte hij aan een ambitieus doorbraakproject. Zijn doel? Techniekstudenten meer ruimte geven om in hun eigen tempo te leren en sneller door hun opleiding te gaan. Destijds bleek dat binnen zijn organisatie lastig te realiseren. Toch kijkt hij er met trots op terug. Sterker nog: vandaag de dag werkt hij op een plek waar precies die onderwijsvisie de standaard is. "Eigenlijk voer ik mijn doorbraakproject nu dagelijks uit."

Van docent naar kartrekker

Voordat Nick aan de LC-leergang begon, werkte hij als docent mechatronica en elektrotechniek bij MBO College Hilversum. Daarvoor bracht hij twaalf jaar door bij de Koninklijke Marine, waar hij zich ontwikkelde van matroos tot leidinggevende (sergeant) binnen de technische dienst.

In het onderwijs viel al snel op dat hij graag initiatief nam. Naast zijn lessen pakte hij steeds meer taken op binnen het team. Zijn leidinggevende zag potentie en stimuleerde hem om de stap naar de LC-functie te zetten. "Ik was steeds meer dingen aan het oppakken binnen het team. Mijn teammanager zei eigenlijk: je doet al heel veel LC-taken."

Maar Nick wilde meer dan alleen projecten uitvoeren. Hij wilde leren hoe je collega's meeneemt in verandering. "Ik was vooral geïnteresseerd in verandermanagement. Hoe krijg je mensen mee in een nieuwe situatie? Dat vond ik misschien nog wel interessanter dan het project zelf."

Een idee voor studenten die sneller willen

Het doorbraakproject waarmee Nick aan de slag ging, draaide om flexibiliseren en versnellen van onderwijs. Uit gesprekken met studenten en eigen observaties ontdekte hij dat er binnen een klas vaak drie groepen zijn: studenten die extra ondersteuning nodig hebben, een grote middengroep en studenten die juist sneller willen.

Voor die laatste groep zag hij kansen. "Veel studenten binnen die groep vonden het tempo te laag. Ze waren klaar met hun werk en moesten wachten. Dat werkte demotiverend." Zijn idee was om deze studenten meer ruimte te geven om zelfstandig vooruit te werken via een flexibele leerroute. Studenten konden daardoor sneller door onderdelen van de opleiding heen gaan, zonder te hoeven wachten op de rest van de klas.

Het concept vroeg echter ook iets van docenten. Zij moesten leren differentiëren tussen studenten die op verschillende niveaus en snelheden werkten. "Dat was spannend voor collega's. Het kost in eerste instantie meer aandacht. Maar tegelijkertijd haal je ook een deel van de frustratie weg bij studenten die zich vervelen."

Van individueel idee naar gezamenlijk proces

Een belangrijke les uit de LC-leergang was voor Nick dat verandering niet ontstaat doordat één persoon een goed idee heeft. Die les had hij eerder al ervaren. Projecten die hij zelfstandig ontwikkelde, bleven vaak afhankelijk van hemzelf. Zodra hij stopte, verdween ook het initiatief. "Je kunt iets heel moois neerzetten, maar als het niet gedragen wordt, zakt het uiteindelijk weer weg."

Tijdens zijn doorbraakproject koos hij daarom bewust voor een andere aanpak. Samen met collega's werkte hij bijna een jaar lang aan de ontwikkeling van de nieuwe leerroute. Er werden sessies georganiseerd, ideeën verzameld en praktische oplossingen uitgewerkt. "Uiteindelijk zijn we als team met mijn LC-project aan de slag gegaan. Dat was misschien wel het mooiste onderdeel."

"Je kunt onderwijs niet alleen veranderen. Dat doe je samen."

Toch liep het project uiteindelijk anders dan gehoopt. Door veranderingen in de uitvoering en gebrek aan draagvlak kwam de vernieuwing niet volledig van de grond. Een teleurstelling, maar geen mislukking. "De studenten die deelnamen waren enthousiast. Sommigen rondden hun opleiding daadwerkelijk sneller af. Daarmee zagen we dat het concept werkte."

Leren kijken vanuit helikopterview

Terugkijkend noemt Nick niet het project zelf als zijn grootste opbrengst, maar de ontwikkeling die hij als professional heeft doorgemaakt. Waar hij vroeger vooral gericht was op uitvoeren en oplossen, leerde hij tijdens de leergang om breder naar organisaties en teams te kijken.

"Ik was altijd een doorpakker, maar vooral taakgericht. Tijdens het LC-traject leerde ik meer vanuit een helikopterview kijken." Die bredere blik gebruikt hij nog dagelijks. Niet alleen bij onderwijsontwikkeling, maar ook in de samenwerking met collega's. "In plaats van direct met oplossingen te komen, vraag ik nu eerst: hoe kijken jullie hiernaar? Wat zien jullie? Waar zitten de kansen?"

Door collega's vanaf het begin te betrekken ontstaat meer eigenaarschap. En juist dat eigenaarschap ziet hij als een belangrijke succesfactor voor duurzame verandering. "Eigenlijk werkt het bij docenten net zoals bij studenten. Mensen willen invloed hebben op hun eigen ontwikkeling."

Op een plek waar het wél kan

Na zijn periode in Hilversum maakte Nick de overstap naar MBO College Almere. Daar kwam hij terecht in een onderwijsomgeving waarin flexibel en gepersonaliseerd leren al veel verder ontwikkeld was.

Wat tijdens zijn LC-traject nog een vernieuwend idee was voor zijn toenmalige college, bleek hier de dagelijkse praktijk. "Alles waar ik toen mee bezig was, was hier eigenlijk al onderdeel van het onderwijsconcept." Studenten werken er met routekaarten, leren in hun eigen tempo en krijgen veel ruimte voor zelfstandigheid. Docenten vervullen steeds vaker een coachende rol.

Voor Nick voelde het als thuiskomen. "Ik zit hier echt op mijn plek. We blijven ontwikkelen, evalueren en verbeteren. Als iets niet werkt, stoppen we niet meteen. Dan kijken we hoe het anders kan."

Onderwijs van de toekomst

Volgens Nick zal flexibel onderwijs de komende jaren alleen maar belangrijker worden. Technologie, AI en veranderende verwachtingen van studenten zorgen ervoor dat onderwijs zich moet blijven aanpassen. Hij verwacht dat docenten steeds meer coach worden en studenten steeds meer eigenaar van hun eigen leerproces.

Toch blijft één principe centraal staan. "Wat ik studenten uiteindelijk wil meegeven, is zelfontwikkelend vermogen. Dat ze zelfstandig kunnen leren, onderzoeken en oplossingen vinden." Diezelfde overtuiging geldt ook voor collega's. "Als collega's eigenaarschap pakken en zichzelf blijven ontwikkelen, dan heb je samen echt iets bereikt." Want of het nu gaat om studenten, docenten of onderwijsvernieuwing: duurzame verandering ontstaat nooit alleen.