Interview Emmaüsschool - De kerndoelen beogen doordacht onderwijs

Samenwerkingsschool Emmaüs in Leidschendam werkt sinds februari 2026 schoolbreed met GO!, een thematische leeromgeving voor groep 1 t/m 8. Daar ging ruim 2,5 jaar van onderzoeken, testen en volhouden aan vooraf. Directeur Joost Heemskerk en leerkrachten Minke Remmerswaal (groep 6) en Eline van Renswou (groep 7) vertellen over de transitie die niet zozeer over een methode gaat, maar over gedrag. 1801-adviseur Karianne Reyneveld ondersteunde vanuit systemisch transitiemanagement.  

De Emmaüsschool telt ruim 550 leerlingen, verdeeld over 20 groepen. Ruim 50 collega’s, onder wie groepsleerkrachten en vakleerkrachten, zorgen samen voor een brede ontwikkeling.

Betekenisvol

Van 2018 tot 2020 volgde Joost met drie collega’s de Teammaster Transitie in Onderwijs met Technologie (3TO). Hiermee scherpte het team zijn visie of ‘droom van Emmaüs’ aan: toekomstgericht onderwijs, vanuit eigenaarschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid, kindgericht, met ruimte voor talentontwikkeling. Hieruit volgden vier ontwikkellijnen, waaronder thematisch werken. De focus kwam op dit onderdeel te liggen toen het team zich meer wilde verdiepen in betekenisvol en betrokken werken. “We zagen bij de kleuters dat ze ‘aan’ gingen als je ze vanuit een thema een rijke belevingswereld biedt die dichtbij het kind staat. We wilden onderzoeken of we dit niet schoolbreed konden doen”, vertelt Joost.

Hongerig

De stuurgroep begon met het waarom en dus niet met een rondje langs methodemakers. “De wat moet echt volgend zijn aan het waarom en hoe”, zegt Joost. Die periode zorgde al meteen voor frustratie bij een deel van de collega’s. Minke: “Op een gegeven moment wil je gewoon gaan doen. Daarin zijn we lange tijd geremd.” Toch was dat nodig, ziet ze nu. “Iedereen werd er wel een soort van hongerig van.”

Samen met het hele team werd een lijst met kritische succesfactoren opgesteld. Die werd naast een longlist van negen methodes gehouden. Drie bleven over om te testen, GO! kwam er als vierde bij. “We dachten dat GO! niet schoolbreed kon”, zegt Eline. “Toen dat wel bleek te kunnen, kwamen we er al snel achter: eigenlijk is dit precies wat we zoeken.”

Verduren

Dankzij de teammaster besloot de school de verandering aan te pakken vanuit de transitieleer in plaats van veranderkunde. Het team werkte met Systemisch TransitieManagement van Thiecke en Van Leeuwen, dat vijf fases kent: urgentiebesef, loslaten, niet weten, creatie en nieuw begin.

In elke fase moet je iets doen wat tegennatuurlijk voelt. “Zoals eerst loslaten in plaats van meteen iets nieuws vastpakken”, zegt Joost. Vooral het niet weten hakte erin. “Als er onrust is, wil je sussen, remmen en helpen. Maar je moet juist verduren”, zegt Joost.

Op het bord in de teamkamer werd de route getekend, mét alle fases. Karianne, die de school al langer kende als onderwijsadviseur, hielp koers houden en de planning bewaken. “Dat was fijn, want zo wist iedereen waar hij aan toe was”, zegt Eline.

Bospaden

De diversiteit van het stuurteam bleek een grote kracht. Waar een jonge leerkracht als Eline verandering omarmt, vond Minke het aanvankelijk spannend. “Tót ik mocht meetesten in groep 5. Vanaf dat moment werd ik super enthousiast!”

Precies daarom ging de school niet met vijftig man tegelijk op pad, maar met een kleine stuurgroep. “Je moet nadrukkelijk níét zoeken naar draagvlak”, zegt Joost. “Je wilt met een klein groepje een bospad inrennen en denken: o nee, dit is niet de juiste route. Als je deze zoektocht met je hele team doet, zeggen ze na anderhalf jaar: thematisch werken werkt niet. Dus de tanker houdt koers en de experimenteerbootjes mogen een kant op. Iedereen is nodig in zo’n proces.”

Kritisch

De school was al onderweg toen de nieuwe kerndoelen werden gepresenteerd. Ze bleken goed in GO! te zitten, maar toch leunt het team niet volledig op de methode. Eline: “Met de werkgroep digitale geletterdheid bewaken we dat de doelen in elke bouw terugkomen.” Minke: “Je moet kritisch kijken en met verstand handelen.”

Ook Karianne keek mee of het beredeneerde aanbod er goed in zat. “Een valkuil is dat je gaat voor wat leuk is, maar het gaat natuurlijk ook om kwaliteit”, zegt Joost. Minke: “Wij zitten vol in het proces en verliezen ons daar misschien in. Fijn dat er iemand is die het overzicht houdt, reflecterende vragen stelt en af en toe zegt: let op.”

Ambacht

Thematisch werken maakt lesgeven leuker en brengt het ambacht terug, stelt Joost. Minke herkent dit: “Ik kan mappen laten staan, heb de handleiding niet meer nodig. Ik weet wat ik doe en waarom, en vertrouw meer op mezelf en mijn collega’s.” Het team is enthousiast over de rijkdom van de lessen. Eline: “Leerlingen krijgen veel meer de kans om te vertellen wat ze al weten of willen weten. Een jongen uit mijn klas weet zo ontzettend veel, zonder GO! was ik daar nooit achter gekomen.”
Tussen februari en juni gingen de leesresultaten flink omhoog. Nu volgen twee jaar verdere implementatie, borging, verdieping en de vraag hoe je thematisch werk beoordeelt en op een rapport zet. Maar eerst iets anders. “Het is bewonderenswaardig wat dit team bereikt. Dat feestje mag echt wel gevierd worden.”

“Ik weet wat ik doe en waarom, en vertrouw meer op mezelf en mijn collega’s”